Ủy ban Chống bán phá giá Úc (ADC) vừa chính thức quyết định khởi xướng rà soát để xem xét kéo dài hiệu lực áp dụng biện pháp thuế chống bán phá giá (CBPG) đối với các sản phẩm thép mạ kẽm nhập khẩu từ Việt Nam, Ấn Độ và Malaysia. Cuộc điều tra được kích hoạt theo đơn khiếu nại của tập đoàn sản xuất thép hàng đầu nước Úc – BlueScope Steel – mở ra đợt sát hạch pháp lý mới đối với các nhà xuất khẩu tôn mạ nội địa trong bối cảnh các rào cản phòng vệ thương mại trên thế giới tiếp tục bủa vây.
Cuộc Sát Hạch Mới Trước Thềm Hết Hạn Biện Pháp Thuế 5 Năm
Theo thông tin từ Bộ Công Thương, đợt rà soát gia hạn (sunset review) này được ADC chính thức ban hành quyết định mở cuộc điều tra vào ngày 09/09/2026. Biện pháp áp thuế chống bán phá giá đối với thép mạ kẽm có xuất xứ từ Việt Nam vốn đã được phía Úc áp dụng từ tháng 08/2017, sau đó tiếp tục được gia hạn thêm một chu kỳ 5 năm vào năm 2022. Theo khung thời gian quy định hiện hành, biện pháp này sẽ chính thức hết hiệu lực vào ngày 16/08/2027.
Tuy nhiên, trước thời điểm hết hạn tròn một năm, Hãng thép BlueScope Steel đã đệ đơn lên cơ quan quản lý nước sở tại yêu cầu tiếp tục duy trì sắc thuế bảo hộ này. Trong hồ sơ khởi kiện, nhà sản xuất Úc lập luận rằng tình trạng dư thừa công suất thép tại nhiều khu vực trên thế giới vẫn đang ở mức báo động. Nếu gỡ bỏ hàng rào thuế quan, dòng thép mạ kẽm từ ba quốc gia xuất khẩu lớn gồm Việt Nam, Ấn Độ và Malaysia sẽ ngay lập tức tái thâm nhập mạnh mẽ, tạo sức ép cạnh tranh giảm giá khốc liệt và gây tổn hại nghiêm trọng đến thị phần cũng như biên lợi nhuận của các nhà máy luyện cán thép tại Úc.
Sau khi tiếp nhận và thẩm định hồ sơ sơ bộ từ BlueScope cùng các dữ liệu biến động dòng chảy thương mại kim loại, ADC đưa ra nhận định ban đầu rằng nguy cơ ngành sản xuất thép nội địa Úc tiếp tục chịu thiệt hại nếu chấm dứt biện pháp là có cơ sở. Dù vậy, cơ quan chức năng nhấn mạnh đây mới chỉ là căn cứ pháp lý để mở cuộc rà soát chính thức, hoàn toàn chưa phải là phán quyết hay kết luận cuối cùng về việc có tiếp tục kéo dài thuế hay không.
Thép Mạ Kẽm Và Sự Hiện Diện Của Các Doanh Nghiệp Lớn Việt Nam
Thép mạ kẽm (galvanized steel) là dòng sản phẩm kim loại phổ biến, giữ vai trò quan trọng trong ngành xây dựng công trình, nhà xưởng kết cấu thép, gia công thiết bị điện tử gia dụng và cơ khí chế tạo nhờ lớp phủ hợp kim kẽm giúp bề mặt chống ăn mòn và gỉ sét tối ưu trước điều kiện thời tiết khắc nghiệt.
Tại thị trường Việt Nam, nhóm doanh nghiệp tham gia sản xuất và xuất khẩu mặt hàng này sang thị trường Úc quy tụ những thương hiệu công nghiệp hàng đầu như Tập đoàn Hòa Phát ( mã : HPG ) Tập đoàn Hoa Sen (mã: HSG), Công ty Cổ phần Thép Nam Kim (mã: NKG) và Công ty Cổ phần Tôn Đông Á (mã: GDA). Đây đều là những đơn vị sở hữu dây chuyền mạ cuộn công nghệ hiện đại với năng lực cung ứng sản lượng lớn cho các thị trường tiêu chuẩn cao.
Trước động thái điều tra từ phía đối tác, Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) đã nhanh chóng phát đi cảnh báo và khuyến nghị khẩn cấp tới các hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp liên quan:
- Hợp tác toàn diện: Doanh nghiệp cần khẩn trương bố trí đội ngũ nhân sự pháp lý chuyên trách, tổng hợp số liệu kế toán sản xuất, chi phí nguyên liệu và giá bán xuất khẩu để hoàn thiện bản trả lời câu hỏi điều tra theo đúng thời hạn quy định của ADC.
- Xây dựng lập luận phản biện: Chuẩn bị các luận cứ kinh tế và thương mại vững chắc nhằm chứng minh sản phẩm thép mạ kẽm Việt Nam xuất khẩu trên nguyên tắc thị trường, không bán phá giá và không phải là nguyên nhân đe dọa gây thiệt hại cho ngành công nghiệp sản xuất của Úc.
- Tránh rủi ro “dữ liệu sẵn có”: Cơ quan quản lý đặc biệt lưu ý việc từ chối hợp tác, nộp hồ sơ chậm hoặc cung cấp số liệu không minh bạch có thể khiến cơ quan điều tra Úc sử dụng các thông tin bất lợi do nguyên đơn BlueScope cung cấp (facts available) để áp đặt mức thuế trừng phạt rất cao.
Bản Lĩnh Doanh Nghiệp Và Chiến Lược Tái Cấu Trúc Thị Trường
Đối diện với cuộc điều tra mới tại Úc, đại diện nhiều doanh nghiệp tôn mạ trong nước bày tỏ tâm lý bình tĩnh, coi việc đối mặt với các vụ kiện phòng vệ thương mại là “chuyện thường ngày” trong hoạt động thương mại quốc tế của ngành kim loại nặng. Toàn bộ các doanh nghiệp lớn đều đang tích cực phối hợp với các đơn vị tư vấn luật quốc tế để hoàn thiện hồ sơ gửi ADC.
Kinh nghiệm xử lý thực tế trong các vụ việc điều tra trước đây của Úc cho thấy bản lĩnh của các doanh nghiệp thép Việt Nam đã có sự trưởng thành vượt bậc. Trước các con số cáo buộc biên độ bán phá giá mang tính đơn phương và thổi phồng từ phía nguyên đơn – từng có thời điểm BlueScope đưa ra con số cáo buộc lên tới 56,21% – các đơn vị như Hoa Sen và Nam Kim đã bình tĩnh chứng minh con số này chỉ là suy đoán thiếu cơ sở của bên khởi kiện. Thông qua việc nộp đầy đủ bản trả lời chi tiết dành cho nhà xuất khẩu, đồng thời chủ động giải trình sâu về quy cách phân loại sản phẩm và sự khác biệt về mặt kỹ thuật giữa từng lô hàng, các doanh nghiệp Việt đã bảo vệ thành công quyền lợi chính đáng của mình.
Song song với việc kiên trì hợp tác pháp lý để giữ thị trường xuất khẩu, làn sóng bảo hộ thương mại gia tăng từ Mỹ, EU đến Úc đang thúc đẩy mạnh mẽ quá trình tái định hình chiến lược kinh doanh của các nhà sản xuất tôn mạ:
- Củng cố và chiếm lĩnh thị trường nội địa: Nhận thấy dư địa xây dựng trong nước đang phục hồi mạnh nhờ giải ngân đầu tư công và hạ tầng, các tập đoàn như Hoa Sen chủ trương gia tăng tỷ trọng tiêu thụ nội địa thông qua hệ thống phân phối bán lẻ, giảm bớt sự phụ thuộc rủi ro vào các thị trường xuất khẩu xa.
- Dịch chuyển chuỗi giá trị sang sản phẩm kỹ thuật cao: Thay vì cạnh tranh bằng các dòng thép mạ thông thường vốn dễ bị khởi kiện phòng vệ thương mại, Thép Nam Kim và Tôn Đông Á định hướng đầu tư chiều sâu, đẩy mạnh nghiên cứu và sản xuất các dòng tôn mạ hợp kim nhôm kẽm cao cấp, tôn mạ màu chất lượng cao phục vụ các công trình kiến trúc phức tạp và xuất khẩu sang các thị trường ngách có giá trị gia tăng lớn hơn.
Việc ADC rà soát gia hạn thuế chống bán phá giá thép mạ kẽm là một phép thử quen thuộc nhưng cần thiết. Với sự đồng hành sát sao từ Bộ Công Thương cùng năng lực quản trị dữ liệu ngày càng chuyên nghiệp của các doanh nghiệp, ngành thép mạ Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để bảo vệ vị thế cạnh tranh lành mạnh trên thị trường quốc tế, đồng thời chủ động bứt phá thông qua chiến lược nâng cao chất lượng sản phẩm và giữ vững thị phần nội địa.
Xem thêm các sản phảm khác của Hương Đạt
