Mối nối mặt bích bị xì hở, rò rỉ môi chất sau khi chạy thử áp lực (Hydrotest) hoặc sau một thời gian ngắn đưa vào vận hành là sự cố kỹ thuật phổ biến trong các dự án đường ống công nghiệp, HVAC Chiller và PCCC. Sự cố này không chỉ làm tổn thất áp suất hệ thống, lãng phí nhiên liệu mà còn tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ, nhiễm độc môi trường và đình trệ toàn bộ dây chuyền sản xuất.
Thực tế công trường cho thấy, hơn 80% nguyên nhân rò rỉ mối nối không đến từ khuyết tật của vật tư mặt bích hay vòng đệm Gasket, mà xuất phát từ công tác chuẩn bị phôi bề mặt và quy trình siết lực bu-lông không tuân thủ chuẩn kỹ thuật.
#05 Nguyên nhân gây rò rỉ mối nối mặt bích sau thi công
1. Mặt bích bị lệch tâm, lệch song song (Flange Misalignment)
Khi hai mặt bích không nằm trên cùng một trục hoặc bị lệch góc, thợ thi công thường cố tình siết chặt bu-lông một bên để kéo hai mặt bích lại gần nhau. Thao tác sai này khiến lực ép đè lên vòng đệm Gasket bị lệch hoàn toàn: một nửa vòng đệm bị nén bẹp dí biến dạng dẻo, nửa còn lại bị hở khe, tạo đường rò rỉ môi chất ngay khi tăng áp.
2. Siết bu-lông không đúng quy trình và không đồng đều lực (Uneven Torqueing)
Việc siết bu-lông theo thứ tự vòng tròn đệm tiếp liên tiếp thay vì siết chéo hình sao (Star Pattern) làm bề mặt bích bị vênh cục bộ. Ngoài ra, việc dùng cờ-lê thường vặn bằng tay mà không dùng cờ-lê cân lực (Torque Wrench) dẫn đến tình trạng các bu-lông trên cùng một mặt bích có lực siết chênh lệch nhau lớn.
3. Bề mặt gờ bích bị trầy xước hoặc bám dính dầu mỡ, rỉ sét
Các rãnh âm dương (RF/RTJ) của mặt bích là vị trí trực tiếp tiếp xúc với gioăng làm kín. Nếu trước khi gá lắp, bề mặt này không được vệ sinh màng dầu mỡ bảo vệ hoặc bị dập xước do va đập cơ học, môi chất dưới áp lực cao sẽ len lỏi qua các rãnh vi mô đó thoát ra ngoài.
4. Lựa chọn sai chủng loại hoặc tái sử dụng vòng đệm Gasket
Sử dụng gioăng không amiăng cho tuyến hơi nước quá nhiệt hoặc dùng gioăng kim loại xoắn (SWG) cho mặt bích phẳng (FF) sẽ không tạo đủ ứng suất nén làm kín. Bên cạnh đó, việc tái sử dụng lại gioăng cũ đã bị biến dạng dẻo là nguyên nhân hàng đầu gây bục xì rò rỉ.
5. Hiện tượng giãn nở nhiệt và dão bu-lông (Bolt Relaxation)
Đối với các tuyến ống vận hành nhiệt độ cao (như ống hơi nóng, dầu truyền nhiệt), sự chênh lệch nhiệt độ giữa thân ống và bu-lông làm bu-lông bị giãn dài ra theo thời gian, làm giảm lực nén ép lên vòng đệm.
Quy trình 4 bước siết lực bu-lông mặt bích đạt chuẩn ASME PCC-1
Để đảm bảo mối nối kín khít 100% ngay từ lần chạy thử áp lực đầu tiên, đội ngũ thi công cần áp dụng đúng quy trình siết lực bu-lông tiêu chuẩn ASME PCC-1:
Bước 1: Kiểm tra và làm sạch bề mặt gờ bích
- Dùng máy mài chà nhẹ loại bỏ vết gờ bavia hoặc rỉ sét bám dính trên mặt bích.
- Phun dung dịch tẩy dầu Protect Clean lau sạch dải bề mặt gờ bích và đường ren bu-lông để làm sạch thép, loại bỏ hoàn toàn màng dầu mỡ bảo quản.
- Bôi một lớp mỡ chịu nhiệt chống kẹt ren (Anti-seize compound) lên ren bu-lông và mặt tiếp xúc của đai ốc.
Bước 2: Định tâm mặt bích và đặt vòng đệm Gasket
- Dùng thước vuông kiểm tra độ song song giữa hai mặt bích. Độ hở chênh lệch không được vượt quá 1.5mm và khoảng cách giữa hai mặt bích phải vừa đủ để đưa gioăng vào nhẹ nhàng.
- Đặt vòng đệm Gasket chính xác vào tâm đường ống. Không sử dụng keo dán gioăng không rõ nguồn gốc lên bề mặt gioăng kim loại.
Bước 3: Siết lực bu-lông theo quy tắc hình sao (Star Pattern) 4 giai đoạn
Sử dụng cờ-lê cân lực (Torque Wrench) đã hiệu chuẩn, siết bu-lông chéo nhau theo các giai đoạn:
- Giai đoạn 1: Siết gá nhẹ toàn bộ bu-lông đạt khoảng 30% giá trị lực siết thiết kế (Target Torque).
- Giai đoạn 2: Siết nâng lực lên 60% giá trị lực thiết kế theo đúng thứ tự hình sao.
- Giai đoạn 3: Siết nâng lực đạt 100% giá trị lực thiết kế theo đúng thứ tự hình sao.
- Giai đoạn 4: Siết đi liền một vòng tròn theo chiều kim đồng hồ ở mức 100% lực để kiểm tra cân bằng lực toàn bộ bu-lông.
Bước 4: Sơn dặm bảo vệ mối hàn cổ bích
- Sau khi siết lực hoàn tất, mài sạch xỉ hàn St2 tại vị trí hàn cổ bích nối với ống thép đúc hoặc phụ kiện hàn.
- Quét dặm ngay 1 lớp sơn chống rỉ lót Protect và phủ 2 lớp Sơn Kim Loại Protect Metallic hoàn thiện (độ dày màng khô 90 – 120 micron) để bảo vệ chân bích không bị đọng sương ăn sâu.
3. Sơ đồ thứ tự siết bu-lông mặt bích chuẩn hình sao
| Kích thước mặt bích | Số lượng bu-lông | Thứ tự siết bu-lông theo sơ đồ chéo đối diện |
| DN15 – DN50 (Class 150/300) | 4 lỗ | 1 ➔ 3 ➔ 2 ➔ 4 |
| DN65 – DN100 (Class 150) | 8 lỗ | 1 ➔ 5 ➔ 3 ➔ 7 ➔ 2 ➔ 6 ➔ 4 ➔ 8 |
| DN120 – DN200 (Class 150) | 12 lỗ | 1 ➔ 7 ➔ 4 ➔ 10 ➔ 2 ➔ 8 ➔ 5 ➔ 11 ➔ 3 ➔ 9 ➔ 6 ➔ 12 |
| DN250 – DN300 (Class 150) | 16 lỗ | 1 ➔ 9 ➔ 5 ➔ 13 ➔ 3 ➔ 11 ➔ 7 ➔ 15 ➔ 2 ➔ 10 ➔ 6 ➔ 14 ➔ 4 ➔ 12 ➔ 8 ➔ 16 |
Sự chuẩn xác về tiêu chuẩn kích thước mặt bích và độ phẳng bề mặt gờ bích là yếu tố quyết định tới độ an toàn chống rò rỉ của hệ thống.
Thép Hương Đạt là đơn vị chuyên cung ứng trọn bộ phụ kiện mặt bích và ống thép chịu áp lực cao:
- Cung cấp mặt bích chính phẩm: Phân phối các dòng mặt bích cổ hàn (Welding Neck), bích trượt (Slip-On), bích mù (Blind) tiêu chuẩn ANSI Class 150/300/600, DIN PN16, JIS 10K/20K đầy đủ chứng thư CO/CQ.
- Ống thép đúc & Phụ kiện đồng bộ: Đại lý cấp 1 cung cấp ống thép đúc ASTM A106 Grade B, API 5L, ống thép mạ kẽm Hòa Phát, SeAH, Sunsco và phụ kiện hàn đúc ASME B16.9.
- Hóa chất & Dịch vụ hỗ trợ: Cung cấp dung dịch tẩy dầu Protect Clean, sơn kim loại Protect Paint, hỗ trợ gia công vát mép CNC và giao hàng tận nơi.
Thông tin liên hệ:
- Trụ sở: 2917 đường Lê Đức Anh, Phường Đông Hưng Thuận, TP.HCM
- Hotline: 091.888.6088 – 0903.82.92.32
- Điện thoại: (028) 6250.4246 – 6250.4249 | (028) 3719.2483 – 3719.2484
- Email: ongthephoabinh@huongdat.com.vn
Xem thêm các sản phảm khác của Hương Đạt
Hashtags: #RoriMatBich #QuyTrinhSietBuLong #MatBichANSI #PhuKienMatBich #ThepHuongDat #OngThepDuc #SonChongRi
