Ngành thép Việt Nam đang bước vào giai đoạn có nhiều biến số đan xen: xuất khẩu chịu áp lực từ chính sách bảo hộ thương mại và cạnh tranh quốc tế, trong khi động lực trong nước tiếp tục là điểm tựa chính giúp toàn ngành duy trì đà tăng trưởng.
Nhu cầu nội địa vẫn tích cực, xuất khẩu chịu nhiều sức ép
Theo Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), trong 4 tháng đầu năm 2026, sản lượng bán hàng thép thành phẩm trong nước đạt gần 11,9 triệu tấn, tăng 14,1% so với cùng kỳ. Mức tăng ghi nhận ở hầu hết các mặt hàng, ngoại trừ thép cán nguội giảm 12,6% và tôn mạ giảm 7,2%.
Ở chiều ngược lại, xuất khẩu gặp khó khi sản lượng chỉ đạt hơn 1,82 triệu tấn, giảm 6,8% so với cùng kỳ. Trong nhóm hàng xuất khẩu, chỉ thép cán nóng (HRC) và ống thép ghi nhận tăng trưởng, còn lại phần lớn các mặt hàng khác đều sụt giảm.
EU siết hạn ngạch nhập khẩu thép, thách thức lớn với doanh nghiệp Việt
Một trong những nguyên nhân khiến xuất khẩu khó khăn hơn đến từ xu hướng gia tăng bảo hộ thương mại tại các thị trường xuất khẩu chủ lực.
Ngày 8/6/2026, Hội đồng Châu Âu (EC) thông qua quy định mới nhằm thiết lập khung pháp lý bảo vệ ngành thép của khối, có hiệu lực từ 1/7/2026, thay thế cơ chế bảo hộ cũ hết hiệu lực cuối tháng 6. Theo đó, EU sẽ:
Điều chỉnh hệ thống hạn ngạch thuế quan (TRQ) theo hướng chặt chẽ hơn
Giảm lượng thép nhập khẩu theo hạn ngạch
Tăng thuế đối với phần nhập vượt hạn ngạch
Với Việt Nam, đây là thách thức đáng kể vì EU là thị trường xuất khẩu thép lớn thứ hai, chỉ sau ASEAN. Theo VSA, năm 2025 Việt Nam xuất khẩu 10,06 triệu tấn thép, trị giá 6,63 tỷ USD, trong đó EU nhập khoảng 2,08 triệu tấn (gần 1,4 tỷ USD), chiếm hơn 20% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành.
Việc hạn ngạch bị thu hẹp có thể khiến khả năng tiếp cận thị trường khó khăn hơn, đồng thời chi phí xuất khẩu tăng lên sẽ ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước. Nhóm doanh nghiệp đã đa dạng hóa thị trường như Hòa Phát được đánh giá có khả năng chống chịu tốt hơn, trong khi các doanh nghiệp tôn mạ phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu như Nam Kim, Hoa Sen hay Tôn Đông Á sẽ chịu áp lực lớn hơn.
Áp lực cạnh tranh gia tăng từ thép Trung Quốc
Bên cạnh EU, ngành thép Việt Nam còn đối mặt sức ép cạnh tranh từ Trung Quốc. Theo Tổng cục Hải quan Trung Quốc, xuất khẩu thép nước này trong tháng 5/2026 đạt 10,34 triệu tấn, tăng 8,8% so với tháng trước và là mức cao nhất kể từ tháng 12/2025.
Đà tăng xuất khẩu này diễn ra trong bối cảnh nhu cầu nội địa Trung Quốc tiếp tục yếu:
Thị trường bất động sản chưa phục hồi, số dự án khởi công mới vẫn thấp hơn một nửa giai đoạn đỉnh
Giá nhà tiếp tục giảm, tồn kho duy trì mức cao
Doanh số ô tô tháng 5/2026 giảm 22,3%, còn 1,53 triệu xe — tháng giảm thứ 8 liên tiếp (theo CPCA)
Khi nhu cầu trong nước suy yếu, các nhà sản xuất Trung Quốc có xu hướng đẩy mạnh xuất khẩu để duy trì công suất, làm gia tăng cạnh tranh quốc tế và có nguy cơ kéo mặt bằng giá thép toàn cầu đi xuống.
Giá thép xây dựng trong nước điều chỉnh giảm đầu tháng 6
Sau chuỗi tăng giá kéo dài từ đầu năm 2026, thị trường thép xây dựng trong nước đã có đợt điều chỉnh giảm đầu tiên vào đầu tháng 6. Một số thương hiệu lớn như Hòa Phát, VAS Nghi Sơn, Việt Úc, Vinausteel áp dụng mức giảm khoảng 300.000 đồng/tấn với thép cuộn và thép cây, nhằm kích cầu và hỗ trợ hệ thống phân phối.
Động lực nội địa: Đầu tư công và hạ tầng giao thông là điểm tựa lớn
Dù xuất khẩu gặp khó, giới phân tích vẫn duy trì quan điểm tích cực với ngành thép nhờ động lực trong nước ngày càng rõ nét.
Theo VNDirect, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển hạ tầng chưa từng có, mở đường cho chu kỳ đầu tư 2026–2030. Ngân sách đầu tư công dự kiến tăng khoảng 2,5 lần, với tổng vốn giải ngân có thể đạt khoảng 8,51 triệu tỷ đồng trong 5 năm tới.
Nhiều dự án hạ tầng trọng điểm đang được triển khai như:
Đường sắt cao tốc Bắc – Nam
Sân bay quốc tế Long Thành
Hệ thống metro tại Hà Nội và TP.HCM
Hàng loạt dự án đường bộ lớn
Đây được xem là làn sóng nhu cầu mạnh mẽ đối với vật liệu xây dựng, trong đó có thép.
Hòa Phát hưởng lợi lớn từ dự án thép ray tại Dung Quất
Trong bối cảnh đó, Hòa Phát được đánh giá có cơ hội lớn nhờ dự án Nhà máy sản xuất ray và thép đặc biệt, tổng vốn đầu tư 10.000 tỷ đồng, công suất 700.000 tấn/năm.
Dự án dự kiến cung cấp:
200.000 tấn thép ray
500.000 tấn thép chất lượng cao phục vụ đường sắt tốc độ cao, metro và các dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn
Tính đến hết quý I/2026, dự án đã hoàn thành khoảng 35% tiến độ, dự kiến bắt đầu cung ứng sản phẩm từ quý I/2027.
Bất động sản nhà ở phục hồi, hỗ trợ thêm nhu cầu vật liệu xây dựng
Một động lực khác đến từ đà phục hồi của thị trường bất động sản nhà ở. Theo VNDirect, năm 2025 có tổng cộng 301 dự án được phê duyệt mở bán nhà ở hình thành trong tương lai, với tốc độ phê duyệt tăng nhanh từ quý II, phản ánh tiến triển trong tháo gỡ vướng mắc pháp lý.
Đà phục hồi còn thể hiện qua giá trị presales (bán hàng trước) của các doanh nghiệp trong phạm vi theo dõi của VNDirect, tăng 110% so với năm 2024. Xu hướng này được kỳ vọng tiếp tục trong giai đoạn 2026–2027 với tăng trưởng presales dự kiến duy trì ở mức hai chữ số.
Ngành thép cũng được xem là nhóm hưởng lợi gián tiếp khi Ngân hàng Nhà nước cho phép 25 tổ chức tín dụng loại trừ phần dư nợ tăng thêm của các khoản vay phục vụ nhà ở xã hội, khu công nghiệp và khu chế xuất ra khỏi giới hạn tăng trưởng tín dụng bất động sản trong năm 2026. Điều này nhằm tái phân bổ dòng vốn vào các phân khúc phục vụ sản xuất, thu hút FDI và nhu cầu nhà ở thực — qua đó gián tiếp thúc đẩy nhu cầu xây lắp và vật liệu, đặc biệt trong nửa cuối năm 2026.
Chính sách phòng vệ thương mại giúp bảo vệ thị trường HRC nội địa
Môi trường cạnh tranh trong nước cũng đang thuận lợi hơn cho doanh nghiệp thép. Từ 17/4/2026, Việt Nam áp dụng thuế chống lẩn tránh đối với HRC Trung Quốc có chiều rộng 1.800–2.300 mm, mức thuế 27,83%.
Kết hợp với thuế chống bán phá giá đang áp dụng cho HRC Trung Quốc dưới 1.800 mm, thị trường HRC nội địa gần như được bảo vệ trên toàn bộ dải sản phẩm. Điều này giúp thu hẹp áp lực từ thép nhập khẩu và tạo dư địa cho doanh nghiệp trong nước mở rộng thị phần, trong đó nhóm hưởng lợi lớn nhất theo VNDirect là các nhà sản xuất HRC thượng nguồn như Hòa Phát và Formosa Hà Tĩnh.
Giá nguyên liệu đầu vào giảm, hỗ trợ biên lợi nhuận doanh nghiệp thép
Ở phía nguyên liệu, giá quặng sắt và than luyện cốc tại Trung Quốc đang suy yếu. Giá quặng sắt kỳ hạn tháng 9/2026 trên sàn Đại Liên (DCE) giảm về vùng thấp nhất 2 tháng, còn 760 CNY/tấn khi chốt phiên 9/6/2026. Trong khi đó, than luyện cốc và than cốc giảm lần lượt 6,66% và 3,99% do nguồn cung phục hồi.
Diễn biến này được kỳ vọng hỗ trợ biên lợi nhuận cho các nhà sản xuất thép trong nước trong các quý tới.
Ngành thép Việt Nam năm 2026 đang trải qua giai đoạn “hai chiều”: xuất khẩu chịu áp lực rõ rệt từ chính sách bảo hộ của EU và cạnh tranh gia tăng từ Trung Quốc, nhưng nhu cầu nội địa — được thúc đẩy bởi đầu tư công, hạ tầng giao thông và bất động sản phục hồi — đang đóng vai trò bù đắp quan trọng. Cùng với các chính sách phòng vệ thương mại và chi phí nguyên liệu giảm, doanh nghiệp thép trong nước có thêm dư địa để cải thiện biên lợi nhuận trong các quý tới.
Xem thêm các loại ống thép khác của Hương Đạt
#NganhThep #ThiTruongThep #XuatKhauThep #EU #HanNgach #HRC #DauTuCong #HaTangGiaoThong #BatDongSan #HoaPhat #ThepVietNam #ChongBanPhaGia #VSA #VNDirect
