Cơ chế điều chỉnh carbon biên giới (CBAM) của EU chính thức bước vào giai đoạn áp giá thực tế từ quý I/2026, mở ra “cuộc chiến xanh” mới cho ngành thép Việt Nam. Dù áp lực ngắn hạn chưa lớn, nhưng việc tái cấu trúc theo hướng phát thải thấp đã trở thành con đường sống còn của các “ông lớn” như Hòa Phát (HPG) và Hoa Sen (HSG).
1/CBAM là gì? Vì sao ngành thép Việt Nam phải dè chừng?
CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) là cơ chế EU áp chi phí carbon lên hàng nhập khẩu, dựa trên lượng phát thải CO₂ “embedded” trong quá trình sản xuất. Bản chất, đây là một dạng “thuế carbon tại biên giới“, đảm bảo hàng nhập khẩu chịu chi phí carbon tương đương hàng sản xuất nội khối EU.
Ngày 07/04/2026, Ủy ban Châu Âu công bố mức giá đầu tiên của chứng chỉ CBAM cho quý I/2026 ở mức 75,36 euro/chứng chỉ. Lộ trình áp giá rõ ràng:
2026: Công bố 4 mức giá theo quý
Từ 2027: Công bố giá hàng tuần
Từ 02/2027: Toàn bộ chứng chỉ CBAM mua qua nền tảng trung tâm chung của EU
Có 6 nhóm ngành chịu tác động trực tiếp: sắt thép, xi măng, phân bón, nhôm, điện và hydro.
2/Áp lực chi phí CBAM lên ngành thép Việt – Ngắn hạn nhẹ, trung dài hạn căng
Theo Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), tác động chi phí CBAM lên ngành thép Việt Nam (đặc biệt tôn mạ) trong ngắn hạn không đáng kể. Lý do: cơ chế hạn ngạch + thuế 25% hiện tại của EU sẽ hết hiệu lực 30/06/2026 theo quy định WTO.
Tuy nhiên, EU đã có động thái mạnh tay:
Cắt giảm 47% lượng thép nhập khẩu miễn thuế xuống còn 18,3 triệu tấn
Áp thuế 50% cho phần vượt hạn ngạch
Kiểm soát chặt nguồn gốc (nơi nấu chảy và đúc) để chống né thuế
Ước tính của VDSC: nếu áp giá trị phát thải mặc định, các nhà nhập khẩu thép Việt Nam tại EU phải nộp 87 – 94 euro/tấn thép trong quý I/2026. Mức chênh lệch giá CFR thép Việt so với giá nội địa EU có thể giảm từ 15-20% xuống còn 5-10% – ăn mòn nghiêm trọng lợi thế cạnh tranh.
3/Hòa Phát, Hoa Sen “quay xe” về thị trường nội địa
Trước cơn bão CBAM cùng rủi ro chống bán phá giá, các “ông lớn” ngành thép Việt đang tái cấu trúc mạnh mẽ:
Hòa Phát (HPG): Dù HRC từng được xuất khẩu vào EU với thuế suất 0%, HPG đã chuyển sang chiến lược “bỏ ngoài giữ trong”, ưu tiên thị trường nội địa từ năm 2025 để né chi phí CBAM. Doanh thu xuất khẩu vào EU giảm mạnh.
Hoa Sen (HSG): Sản lượng tôn mạ xuất khẩu sang EU đã giảm từ 25-30 nghìn tấn/tháng xuống còn 10-15 nghìn tấn/tháng sau khi hạn ngạch EU có hiệu lực từ tháng 4/2025. HSG cũng giảm sản lượng xuất khẩu Mỹ để tránh điều tra chống bán phá giá, dồn lực cho thị trường nội địa với kỳ vọng từ đầu tư công và bất động sản.
Xem thêm các loại ống thép khác của Hương Đạt
#CBAM #ThueCarbon #NganhThep #HoaPhat #HPG #HoaSen #HSG#ChuyenDoiXanh #CarbonBorderAdjustment #ThiTruongCarbon#XuatKhauThep #EU #ThepVietNam2026 #ESG #NetZero#GiamPhatThai #ETS #KinhTeXanh #CoPhieuThep
