Nỗi trăn trở lớn nhất của các doanh nghiệp sản xuất vật liệu công nghệ cao khi rót hàng chục nghìn tỷ đồng vào các dự án đón đầu hạ tầng quốc gia là bài toán thị trường đầu ra. Trước những kiến nghị liên tục từ Tập đoàn Hòa Phát về một cơ chế bảo đảm tiêu thụ sản phẩm ray đường sắt đặc thù, Bộ Xây dựng vừa có những động thái cụ thể nhằm chuẩn bị khung pháp lý, khoa học và cơ chế đặt hàng của Nhà nước.
Bộ Xây dựng xem xét 6 nhiệm vụ công nghệ chiến lược ngành đường sắt
Tại trụ sở Bộ Xây dựng, Bộ trưởng Trần Hồng Minh đã chủ trì cuộc họp Hội đồng chuyên môn nhằm đánh giá các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển công nghệ chiến lược phục vụ lĩnh vực đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị (metro).
Báo cáo tại cuộc họp, ông Lê Văn Dương – Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng – cho biết các đơn vị chuyên môn đang khẩn trương hoàn thiện 6 nhiệm vụ công nghệ chiến lược then chốt, bao gồm:
- Nghiên cứu làm chủ công nghệ sản xuất thanh ray, phụ kiện liên kết ray và bộ ghi.
- Sản xuất tà vẹt và hệ thống đường không đá ba lát (slab track).
- Công nghệ xử lý nền đất yếu và khu vực chuyển tiếp kết cấu.
- Nghiên cứu mạng thông tin di động chuyên dụng 5G phục vụ điều hành đường sắt tốc độ cao.
- Phát triển hệ thống khóa liên động máy tính (CBI) quản lý chạy tàu.
- Nghiên cứu, chế tạo các cụm chi tiết và phụ tùng cốt lõi cho đoàn tàu.
Toàn bộ các nhiệm vụ này đã trải qua các khâu đề xuất, thẩm định chuyên môn cùng Bộ Khoa học và Công nghệ. Sau khi tiếp thu và hoàn thiện, các cơ quan chức năng sẽ trình Hội đồng phê duyệt nội dung đặt hàng theo thẩm quyền, làm tiền đề pháp lý vững chắc để hình thành chuỗi đặt hàng công nghệ và vật tư kỹ thuật cao từ nguồn ngân sách Nhà nước.
Kết luận cuộc họp, Bộ trưởng Trần Hồng Minh yêu cầu các đơn vị trực thuộc cần bám sát nhu cầu thực tiễn của các đại dự án hạ tầng, đồng thời đẩy mạnh mô hình hợp tác “bốn nhà”: cơ quan quản lý Nhà nước, viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo và cộng đồng doanh nghiệp sản xuất. Mục tiêu cốt lõi là từng bước xây dựng năng lực nội sinh, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và giúp Việt Nam hoàn toàn làm chủ chuỗi cung ứng công nghiệp đường sắt tốc độ cao trong giai đoạn 2026–2030.
Nỗi lo “không biết bán cho ai” của tỷ phú Trần Đình Long
Động thái của Bộ Xây dựng diễn ra trong bối cảnh Tập đoàn Hòa Phát (mã chứng khoán: HPG) đã nhiều lần đề xuất Chính phủ cần sớm ban hành một khung chính sách hoặc nghị quyết về cơ chế “đặt hàng trước”.
Ray thép đường sắt tốc độ cao là chủng loại sản phẩm luyện kim đặc thù, đòi hỏi tiêu chuẩn kỹ thuật ngặt nghèo về độ mài mòn, khả năng chịu lực uốn và độ tinh khiết của phôi thép. Do đặc tính chuyên dụng, sản phẩm này chỉ có thể tiêu thụ trực tiếp tại các dự án đường sắt quốc gia hoặc các tuyến metro đô thị, hoàn toàn không thể thương mại hóa đại trà ra thị trường bán lẻ như thép xây dựng hay ống thép thông thường.
Trước đó, tại cuộc làm việc với Thường trực Chính phủ, Chủ tịch HĐQT Hòa Phát Trần Đình Long từng nhấn mạnh: “Đây là một sản phẩm rất đặc thù, nếu không sử dụng cho dự án quốc gia thì không biết bán cho ai. Chúng tôi tha thiết mong muốn có một văn bản mang tính pháp lý rõ ràng như một nghị quyết để doanh nghiệp yên tâm dốc vốn đầu tư và sản xuất”. Đồng thời, người đứng đầu Hòa Phát cũng đưa ra cam kết sẵn sàng cung ứng toàn diện tới 10 triệu tấn thép chất lượng cao với mức giá cạnh tranh, thấp hơn giá thành nhập khẩu để phục vụ các dự án đường sắt trọng điểm.
Hòa Phát vượt tiến độ tại Dung Quất, chủ động mở đường đón đầu dự án
Bất chấp việc đến thời điểm hiện tại vẫn chưa có hợp đồng mua bán hay đơn đặt hàng bao tiêu chính thức từ phía các cơ quan chức năng, Hòa Phát đã chọn lối đi táo bạo khi chủ động dốc vốn triển khai dự án từ sớm nhằm bảo đảm khớp nối tiến độ với kế hoạch phát triển hạ tầng quốc gia.
Dự án Nhà máy sản xuất ray đường sắt và thép đặc biệt Hòa Phát Dung Quất được khởi công với quy mô công suất thiết kế giai đoạn 1 đạt 700.000 tấn/năm, tổng vốn đầu tư ban đầu vượt mốc 10.000 tỷ đồng. Sau hơn 7 tháng thi công khẩn trương, dự án hiện đã vượt mốc 50% khối lượng xây dựng cơ bản và lắp đặt hạ tầng phụ trợ.
Theo lộ trình cam kết, nhà máy sẽ bắt đầu cung cấp những mẻ thép ray đường sắt tốc độ cao và thép hình đầu tiên ra thị trường từ quý II/2027. Động thái chủ động đi trước một bước không chỉ khẳng định năng lực tài chính và tầm nhìn chiến lược của tập đoàn công nghiệp nặng hàng đầu Việt Nam, mà còn đặt nền móng vững chắc cho việc kiến tạo chuỗi cung ứng công nghiệp đường sắt hoàn toàn tự chủ tại thị trường nội địa.
Xem thêm các sản phảm khác của Hương Đạt
