Bộ Khoa học và Công nghệ đã hoàn tất báo cáo thẩm định đối với nhiệm vụ nghiên cứu phát triển các kết cấu đường ray cho đường sắt tốc độ cao Việt Nam và gửi Bộ Xây dựng xem xét.
Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng nhằm thúc đẩy việc làm chủ công nghệ sản xuất thép ray đường sắt tốc độ cao trong nước, giảm phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu và từng bước hình thành hệ sinh thái công nghiệp đường sắt Việt Nam.
Đề án phát triển thép ray đường sắt được yêu cầu hoàn thiện thêm
Theo thông tin từ cơ quan quản lý, tại phiên họp ngày 29/6/2026, Hội đồng Thẩm định đã thống nhất thông qua hồ sơ đề xuất nhiệm vụ nghiên cứu phát triển các kết cấu đường ray cho đường sắt tốc độ cao.
Tuy nhiên, sau khi Chính phủ ban hành Nghị định số 260/2026/NĐ-CP về phát triển công nghệ cao, Bộ Khoa học và Công nghệ đề nghị Bộ Xây dựng rà soát và bổ sung hồ sơ nhằm đáp ứng các tiêu chí mới.
Các nội dung cần làm rõ gồm:
- Tỷ lệ nội địa hóa trong sản phẩm.
- Khả năng làm chủ công nghệ.
- Phương án thương mại hóa sản phẩm.
- Bộ tiêu chí đánh giá kết quả nghiên cứu.
- Hiệu quả kinh tế và khả năng ứng dụng thực tế.
Sau khi hoàn thiện hồ sơ, Bộ Xây dựng sẽ xem xét phê duyệt nhiệm vụ theo thẩm quyền và chịu trách nhiệm đảm bảo các điều kiện theo quy định.
Nhà nước khuyến khích doanh nghiệp tư nhân tham gia phát triển công nghệ đường sắt
Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đề xuất xây dựng cơ chế triển khai phù hợp nhằm cân bằng lợi ích giữa Nhà nước và doanh nghiệp, hạn chế rủi ro trong quá trình đầu tư phát triển công nghệ.
Một số định hướng được đưa ra gồm:
- Khuyến khích doanh nghiệp tư nhân tham gia đầu tư.
- Xây dựng doanh nghiệp trở thành trung tâm của hệ sinh thái công nghệ đường sắt.
- Áp dụng cơ chế tài chính đặc thù dựa trên kết quả đầu ra.
- Chấp nhận rủi ro có kiểm soát trong nghiên cứu và phát triển công nghệ cao.
Đây được xem là nền tảng quan trọng để thúc đẩy các doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào các dự án hạ tầng đường sắt quy mô lớn.
Hòa Phát đẩy nhanh dự án sản xuất thép ray đường sắt tại Dung Quất
Trong số các doanh nghiệp nội địa, Hòa Phát (HPG) là đơn vị tiên phong nghiên cứu và đầu tư sản xuất thép ray đường sắt tại Việt Nam.
Tập đoàn đang triển khai Nhà máy sản xuất ray đường sắt và thép đặc biệt Hòa Phát Dung Quất tại Quảng Ngãi.
Dự án có:
- Công suất thiết kế: 700.000 tấn/năm.
- Sản phẩm chính: thép ray đường sắt và thép đặc biệt.
- Mục tiêu: cung cấp cho các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm trong nước.
Sau khoảng 7 tháng triển khai kể từ ngày khởi công, dự án đã hoàn thành hơn 50% khối lượng xây dựng.
Theo kế hoạch, Hòa Phát dự kiến bắt đầu cung cấp các sản phẩm ray đường sắt từ quý II/2027.
Hòa Phát kiến nghị cơ chế đặt hàng để đảm bảo đầu ra
Trước khi triển khai dự án, Hòa Phát nhiều lần đề xuất Nhà nước xây dựng cơ chế đặt hàng đối với sản phẩm thép ray đường sắt.
Theo doanh nghiệp, thép ray là sản phẩm đặc thù, yêu cầu công nghệ cao và thị trường tiêu thụ chủ yếu đến từ các dự án đường sắt quốc gia.
Chủ tịch Hòa Phát Trần Đình Long từng kiến nghị Chính phủ có cơ chế rõ ràng để doanh nghiệp yên tâm đầu tư sản xuất, đồng thời cam kết cung cấp các sản phẩm thép chất lượng cao với giá cạnh tranh hơn so với nhập khẩu.
Ông cho rằng nếu không có các dự án sử dụng cụ thể, doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn trong việc xác định đầu ra cho sản phẩm có tính chuyên biệt cao này.
Doanh nghiệp cần chính sách rõ ràng để đồng hành dài hạn
Tại một diễn đàn kinh tế vào năm 2025, Tổng Giám đốc Hòa Phát Nguyễn Việt Thắng cũng nhấn mạnh doanh nghiệp sẵn sàng đầu tư vào lĩnh vực thép ray đường sắt, nhưng cần có chính sách cụ thể hơn từ Nhà nước.
Các vấn đề doanh nghiệp quan tâm gồm:
- Cơ chế đặt hàng.
- Quy mô nhu cầu.
- Tiến độ triển khai dự án.
- Phương án giá và chi phí sản xuất.
Theo Hòa Phát, sự rõ ràng về chính sách sẽ giúp doanh nghiệp chủ động nguồn lực, đồng thời đảm bảo khả năng cung ứng sản phẩm phục vụ các dự án đường sắt tốc độ cao trong dài hạn.
Thép ray đường sắt mở ra cơ hội phát triển chuỗi cung ứng nội địa
Điểm đáng chú ý là dù chưa có đơn hàng chính thức, Hòa Phát vẫn chủ động triển khai nhà máy sản xuất thép ray nhằm đón đầu nhu cầu từ các dự án hạ tầng lớn.
Động thái này cho thấy vai trò ngày càng lớn của doanh nghiệp tư nhân trong việc tham gia phát triển công nghiệp nền tảng, đồng thời đặt nền móng cho việc hình thành chuỗi cung ứng đường sắt trong nước.
Khi các dự án đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị và các tuyến đường sắt liên vùng được triển khai, nhu cầu về thép ray dự kiến sẽ tăng mạnh.
Việc chủ động sản xuất trong nước không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào nhập khẩu mà còn tạo cơ hội nâng cao năng lực công nghiệp hỗ trợ và công nghệ luyện kim Việt Nam.
Xem thêm các loại ống thép khác của Hương Đạt
