Bộ Công Thương vừa cập nhật Danh sách cảnh báo các mặt hàng có nguy cơ bị điều tra phòng vệ thương mại, gian lận xuất xứ và chuyển tải bất hợp pháp, trong đó 9 nhóm sản phẩm thép được đưa vào diện theo dõi tại nhiều thị trường xuất khẩu lớn như Liên minh châu Âu (EU), Hoa Kỳ, Canada, Australia và Ấn Độ.
Động thái này nhằm giúp doanh nghiệp chủ động theo dõi thị trường, kiểm soát hoạt động xuất khẩu và giảm thiểu rủi ro trong bối cảnh các quốc gia ngày càng tăng cường áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại.
9 nhóm sản phẩm thép nằm trong diện cảnh báo
Theo Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương), các mặt hàng thép có nguy cơ bị điều tra gồm:
- Thép dẹt cán nguội.
- Thép không gỉ cán nguội.
- Thép không gỉ cán nóng dòng 304.
- Thép hình cán nóng.
- Thép kết cấu rỗng.
- Cáp thép dự ứng lực.
- Ống thép hàn carbon.
- Bu lông bằng thép.
- Đinh vít bằng thép.
Đây đều là các sản phẩm đang có tốc độ tăng trưởng xuất khẩu đáng kể hoặc đã chiếm thị phần lớn tại nhiều thị trường nhập khẩu. Đồng thời, nhiều quốc gia cũng đã áp dụng biện pháp chống bán phá giá, chống trợ cấp hoặc chống lẩn tránh thuế đối với sản phẩm cùng loại từ Trung Quốc và các nước khác.
Thép Việt Nam chịu áp lực lớn tại các thị trường xuất khẩu
Thị trường EU
Tại Liên minh châu Âu (EU), nhiều mặt hàng thép của Việt Nam đang giữ thị phần đáng kể.
- Thép dẹt cán nguội chiếm 9,5% lượng nhập khẩu cùng loại, đứng thứ 5 tại EU. Trong 3 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu đạt 28,9 triệu USD, giảm 36% so với cùng kỳ năm trước.
- Thép không gỉ cán nguội chiếm 9,4% tổng kim ngạch nhập khẩu của EU và cũng là nhà cung cấp lớn thứ 5. Kim ngạch xuất khẩu đạt 31,6 triệu USD, tăng 13,1%.
- Bu lông và đinh vít bằng thép đạt 47,7 triệu USD, tăng 5,8% so với cùng kỳ và chiếm 7,4% thị phần nhập khẩu tại EU.
Mặc dù một số mặt hàng ghi nhận mức tăng trưởng chưa cao, Bộ Công Thương cho rằng các doanh nghiệp vẫn cần theo dõi sát diễn biến chính sách thương mại của EU do nguy cơ điều tra vẫn hiện hữu.
Australia tiếp tục theo dõi các sản phẩm thép Việt Nam
Tại Australia, thép hình cán nóng và thép kết cấu rỗng của Việt Nam hiện có xu hướng giảm về kim ngạch xuất khẩu.
Tuy nhiên, cơ quan quản lý nhận định nguy cơ bị điều tra phòng vệ thương mại vẫn tồn tại nếu xuất khẩu phục hồi mạnh hoặc xuất hiện dấu hiệu thay thế nguồn cung từ các quốc gia đang chịu thuế chống bán phá giá.
Nhiều sản phẩm thép tăng trưởng xuất khẩu mạnh
Thép không gỉ cán nóng 304 tăng gần 96% tại Ấn Độ
Một trong những mặt hàng nổi bật là thép không gỉ cán nóng dòng 304.
Trong 3 tháng đầu năm 2026:
- Kim ngạch xuất khẩu sang Ấn Độ đạt 139,3 triệu USD.
- Tăng 95,6% so với cùng kỳ năm trước.
- Chiếm 39,2% tổng kim ngạch nhập khẩu cùng loại của Ấn Độ.
Hiện Việt Nam là nhà cung cấp lớn nhất mặt hàng này tại thị trường Ấn Độ. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng quá nhanh cũng làm gia tăng nguy cơ bị nước này khởi xướng điều tra phòng vệ thương mại.
Xuất khẩu ống thép hàn carbon sang Canada tăng hơn 190%
Đối với ống thép hàn carbon, xuất khẩu sang Canada ghi nhận mức tăng trưởng lên tới 190,7%.
Trong quý I/2026:
- Kim ngạch đạt 7,9 triệu USD.
- Việt Nam trở thành nhà cung cấp lớn thứ hai tại Canada.
- Thị phần đạt gần 15%.
Bộ Công Thương lưu ý khả năng Canada tiến hành điều tra phòng vệ thương mại nếu kim ngạch tiếp tục tăng mạnh trong thời gian tới.
Cáp thép dự ứng lực có nguy cơ cao tại thị trường Mỹ
Đối với cáp thép dự ứng lực, Việt Nam hiện là nhà cung cấp lớn nhất cho Hoa Kỳ với 34,6% tổng kim ngạch nhập khẩu mặt hàng này.
Trong khi đó, Hoa Kỳ đã áp dụng thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với sản phẩm tương tự từ 22 quốc gia và vùng lãnh thổ, bao gồm Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, Thái Lan, Malaysia, Indonesia và Thổ Nhĩ Kỳ.
Theo Bộ Công Thương, nếu kim ngạch xuất khẩu tiếp tục tăng nhanh hoặc xuất hiện dấu hiệu sử dụng nguyên liệu nhập khẩu nhằm lẩn tránh thuế, khả năng Hoa Kỳ mở cuộc điều tra đối với sản phẩm của Việt Nam là hoàn toàn có thể xảy ra.
Bộ Công Thương khuyến nghị doanh nghiệp chủ động ứng phó
Cơ quan quản lý nhấn mạnh, việc một mặt hàng được đưa vào Danh sách cảnh báo không đồng nghĩa chắc chắn sẽ bị điều tra.
Tuy nhiên, trong bối cảnh nhiều nền kinh tế đang tăng cường các biện pháp bảo hộ thương mại đối với ngành thép, mọi biến động lớn về thị phần hoặc kim ngạch xuất khẩu đều có thể thu hút sự chú ý của cơ quan điều tra nước nhập khẩu.
Để hạn chế rủi ro, Bộ Công Thương khuyến nghị doanh nghiệp:
- Chủ động kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu đầu vào.
- Đảm bảo khả năng truy xuất xuất xứ sản phẩm.
- Lưu giữ đầy đủ hồ sơ sản xuất và xuất khẩu.
- Theo dõi thường xuyên các thay đổi về chính sách thương mại tại thị trường xuất khẩu.
- Chuẩn bị sẵn sàng phương án phối hợp khi có yêu cầu điều tra từ cơ quan chức năng nước ngoài.
Triển vọng xuất khẩu thép cần gắn với tuân thủ thương mại
Trong bối cảnh nhu cầu thép toàn cầu vẫn duy trì ở mức cao, các doanh nghiệp Việt Nam có nhiều cơ hội mở rộng thị phần tại các thị trường quốc tế. Tuy nhiên, cùng với cơ hội là áp lực ngày càng lớn từ các biện pháp phòng vệ thương mại.
Việc nâng cao năng lực quản trị chuỗi cung ứng, minh bạch nguồn gốc nguyên liệu và tuân thủ quy định về xuất xứ sẽ là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp duy trì tăng trưởng xuất khẩu bền vững và giảm thiểu nguy cơ bị điều tra trong thời gian tới.
