Ngành thép Trung Quốc đang trải qua giai đoạn chuyển dịch cấu trúc sâu sắc. Trong bối cảnh hai trụ cột truyền thống là bất động sản và đầu tư hạ tầng suy yếu kéo dài, ngành công nghiệp chế tạo cùng các biện pháp siết chặt công suất bảo vệ môi trường đang nổi lên như những động lực cốt lõi định hình lại thị trường trong giai đoạn tới.
Công nghiệp chế tạo vươn lên thành trụ cột tiêu thụ chính
Theo báo cáo từ Eurometal dẫn nguồn phân tích của S&P Global Energy CERA, khối công nghiệp chế tạo tiếp tục giữ vai trò hạt nhân thúc đẩy nhu cầu tiêu thụ thép tại Trung Quốc trong năm 2026, bù đắp một phần khoảng trống lớn do thị trường xây dựng dân dụng để lại.
Cụ thể, nhu cầu thép phục vụ toàn ngành chế tạo – bao gồm chế tạo máy móc cơ khí, sản xuất ô tô, thiết bị điện gia dụng, công nghiệp năng lượng và đóng tàu – được dự báo sẽ chạm mốc 344 triệu tấn trong năm 2026. Con số này tương ứng mức tăng trưởng 3,3% so với năm 2025, nối tiếp đà bứt phá 4,7% đã ghi nhận trong năm trước đó.
Đáng chú ý, S&P Global Energy CERA ước tính tỷ trọng tiêu thụ thép của ngành chế tạo sẽ chính thức vươn lên chiếm tới 52% tổng nhu cầu thép thành phẩm tại Trung Quốc trong năm 2026. Đây là bước nhảy vọt quan trọng nếu so với mức tỷ trọng 46% ghi nhận vào năm 2023. Sự đảo chiều cơ cấu này phản ánh rõ nét bước chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng dựa vào thâm dụng xây dựng hạ tầng sang kinh tế sản xuất kỹ thuật cao. Lực đẩy từ hoạt động xuất khẩu các mặt hàng công nghiệp chế tạo, đặc biệt là xe hơi và tàu biển, đang tạo ra nguồn cầu ổn định cho các dòng thép tấm, thép cuộn kỹ thuật cao và thép hợp kim đặc biệt.
Rào cản thương mại và giới hạn bù đắp nhu cầu
Mặc dù khối chế tạo ghi nhận sự khởi sắc rõ nét, giới phân tích cho rằng tốc độ mở rộng sản xuất của các nhà máy gia công khó có thể khỏa lấp hoàn toàn mức sụt giảm nghiêm trọng từ phân khúc bất động sản vốn chiếm tỷ trọng chi phối trong nhiều thập kỷ qua.
Bên cạnh đó, các động lực này đang đối mặt với nhiều rủi ro mang tính cấu trúc. Hoạt động xuất khẩu hàng hóa công nghiệp của Trung Quốc ngày càng vấp phải làn sóng rào cản phòng vệ thương mại gia tăng từ các thị trường phát triển, kết hợp cùng các quy chuẩn kỹ thuật ngặt nghèo về kiểm kê phát thải carbon. Nếu nhu cầu tiêu thụ nội địa đối với các sản phẩm gia dụng và xe hơi suy giảm do áp lực kinh tế vĩ mô, đà tăng trưởng thép ngành chế tạo sẽ chịu nhiều lực cản trong nửa cuối năm.
Tái cấu trúc cung ứng: Xử lý dư thừa công suất và siết trần phát thải
Ở chiều cung, động lực hỗ trợ mặt bằng giá thép trong trung và dài hạn đến từ quyết tâm tái cấu trúc ngành công nghiệp nặng của chính quyền Bắc Kinh. Theo hãng nghiên cứu GMK Center, Trung Quốc chuẩn bị triển khai đồng bộ các biện pháp nhằm giải quyết dứt điểm tình trạng dư thừa công suất trong ngành luyện thép, lọc hóa dầu và các lĩnh vực công nghiệp thâm dụng tài nguyên.
Trước đó, Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc (NDRC) đã phát đi thông điệp kiểm soát trần công suất trong các ngành công nghiệp phụ trợ như luyện đồng, alumina và hóa chất than. Mặc dù hạn ngạch cắt giảm sản lượng cụ thể đối với từng nhóm lò luyện thép chưa được công bố chi tiết, các động thái chính sách cho thấy định hướng kiểm soát chặt chẽ nguồn cung thép thô từ gốc nhằm triệt tiêu cạnh tranh phá giá nội bộ (“chống nội quyển”).
Song song với việc kiểm soát sản lượng, bài toán chuyển đổi xanh tiếp tục là công cụ sàng lọc thị trường mạnh mẽ. Kế hoạch 5 năm hiện tại của Trung Quốc đặt mục tiêu cắt giảm 3,8% lượng phát thải carbon trên mỗi đơn vị GDP ngay trong năm nay. Đồng thời, trong vòng 5 năm tới, các nhà máy luyện thép sẽ phải tuân thủ hệ thống chỉ tiêu tối thiểu bắt buộc về việc sử dụng năng lượng tái tạo trong vận hành lò điện và lò cao. Xu hướng này buộc các cơ sở sản xuất lạc hậu, kém hiệu quả phải rời bỏ thị trường, giúp cân bằng lại quan hệ cung – cầu và tạo động lực phục hồi bền vững hơn cho ngành thép trong chu kỳ mới.
Xem thêm các loại ống thép khác của Hương Đạt
