Ngành thép Việt Nam đang phải đối mặt với một loạt thách thức lớn, bao gồm sự cạnh tranh gay gắt từ thép giá rẻ của Trung Quốc, giá nguyên liệu đầu vào cao, sự sụt giảm của ngành bất động sản, hàng tồn kho cao và các biện pháp bảo hộ thương mại gia tăng. Mặc dù sản xuất thép vẫn tăng trưởng nhưng tiềm năng phục hồi chưa chắc chắn.
Tình Hình Sản Xuất và Tiêu Thụ Thép
Dự báo sản xuất thép thành phẩm năm 2024 của Việt Nam có thể đạt 30 triệu tấn, tăng 7% so với năm 2023. Tuy nhiên, sự phục hồi này đang gặp phải nhiều yếu tố bất lợi, bao gồm sự sụt giảm của thị trường bất động sản và giá nguyên liệu đầu vào tăng. Mặc dù tiêu thụ thép dự kiến tăng 6,4% so với năm trước, lên 21,6 triệu tấn, nhưng lượng hàng tồn kho của các doanh nghiệp thép hiện vẫn khá lớn, ước tính khoảng 8,4 triệu tấn.
Cạnh Tranh Khốc Liệt Từ Thép Nhập Khẩu
Một trong những nguyên nhân chính khiến thị trường thép trong nước gặp khó khăn là sự cạnh tranh từ thép giá rẻ nhập khẩu, đặc biệt là từ Trung Quốc. Dữ liệu từ Tổng cục Hải quan cho thấy lượng thép nhập khẩu vào Việt Nam trong 10 tháng đầu năm 2024 đã tăng mạnh, đạt 14,71 triệu tấn với trị giá 10,48 tỷ USD. Trong đó, nhập khẩu từ Trung Quốc chiếm phần lớn, với hơn 10 triệu tấn thép, tăng 58,9% so với năm trước.
Sự gia tăng của thép nhập khẩu đã khiến giá thép trong nước giảm mạnh, với giá thép cuộn giảm xuống còn 13,4-13,6 triệu đồng/tấn, thấp hơn nhiều so với mức giá đầu năm. Các doanh nghiệp sản xuất thép Việt Nam đang phải đối mặt với cuộc chiến giá cả khốc liệt, đặc biệt trong bối cảnh thị trường sắt thép toàn cầu giảm giá.
Khó Khăn Trong Hoạt Động Xuất Khẩu
Ngoài thị trường nội địa, xuất khẩu thép Việt Nam cũng gặp phải nhiều thách thức. Các doanh nghiệp ngành thép đang vấp phải các vụ kiện phòng vệ thương mại từ các quốc gia nhập khẩu lớn như Mỹ, EU, Ấn Độ. Hiện tại, có hơn 250 vụ việc phòng vệ thương mại mà Việt Nam phải đối mặt, trong đó 30% liên quan đến các sản phẩm thép. Đặc biệt, EU và Ấn Độ gần đây đã áp thuế chống bán phá giá đối với một số sản phẩm thép nhập khẩu từ Việt Nam.
Bên cạnh đó, Liên minh Châu Âu sẽ áp dụng Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM) từ năm 2026, đánh thuế đối với sản phẩm thép xuất khẩu vào EU, tạo ra thêm một rào cản lớn đối với ngành thép Việt Nam.
Giải Pháp Phát Triển Ngành Thép Bền Vững
Để vượt qua những khó khăn này, các chuyên gia cho rằng ngành thép Việt Nam cần phải thực hiện các giải pháp dài hạn nhằm cải thiện năng lực cạnh tranh. Cụ thể, ngành thép cần:
- Cải Thiện Công Nghệ Sản Xuất: Các doanh nghiệp thép cần đầu tư vào công nghệ tiên tiến để tối ưu hóa quy trình sản xuất, giảm chi phí và nâng cao chất lượng sản phẩm, đặc biệt là các sản phẩm thép kỹ thuật cao, thép chất lượng cao cho xuất khẩu.
- Đa Dạng Hóa Nguyên Liệu và Thị Trường: Do sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu, các doanh nghiệp thép cần chủ động tìm nguồn nguyên liệu trong nước và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Điều này không chỉ giúp giảm chi phí mà còn giảm thiểu rủi ro từ biến động giá nguyên liệu.
- Ứng Phó Với Các Rào Cản Thương Mại: Các doanh nghiệp thép cần tăng cường khả năng tự bảo vệ qua các công cụ phòng vệ thương mại hợp pháp. Đồng thời, Chính phủ cần có biện pháp hỗ trợ để bảo vệ ngành thép Việt Nam khỏi các hành vi cạnh tranh không lành mạnh.
- Chuyển Đổi Sản Xuất Bền Vững: Ngành thép cần nhanh chóng chuyển đổi sang sản xuất xanh và đáp ứng các cam kết tại COP26 về giảm phát thải. Điều này không chỉ giúp ngành thép Việt Nam tăng trưởng bền vững mà còn mở ra cơ hội mới trong các thị trường quốc tế có yêu cầu về bảo vệ môi trường.
Xem thêm các loại thép hộp khác của Hương Đạt
#NgànhThépViệtNam #CạnhTranhThép #XuấtKhẩuThép #PhòngVệThươngMại #ThépXanh #ThépCôngNghệ
